Sığaç Nedir? Sığaç Ne demek? – Bilgi Anahtari

Sığaç nedir?

Sığaç, iki iletken arasına bir yalıtkanın konulmasıyla oluşan iki uçlu bir devre elemanıdır. Uçlarının bağlı olduğu iletkenlere sığacın levhaları denir. Bu iletken levhalar arasındaki madde yalıtkandır. Doğru gerilim güç kaynağından ayrılan sığaca bağlanan ampulün ışık vermesi, sığacın elektrik yükü yani elektrik enerjisi biriktirdiğini gösterir.

Sığacın yüklenebilmesi için doğru akım güç kaynağına bağlanması gerekir. Sığacın güç kaynağının ?+” kutbuna bağlı levhası ?+” yükle, ?-” kutbuna bağlı levhası ?-” yükle yüklenir. Bu durum bir sonraki sayfada yer alan şekilde görülmektedir. Sığaçların yüklenmesinde, elektron alış verişi söz konusudur. Sığacın elektron veren levhası ?+” yükle yüklenirken elektron alan levhası ?-” yükle yüklenir. Bu durum ?+” yükle yüklenen levhada ?-” yük kalmadığı anlamına gelmez.

Sığaç levhalarındaki yük miktarları aynı büyüklükte ve zıt cinstedir. ?+” ve ?-” yüklü iki iletken levha arasında elektriksel alan oluştuğunu öğrenmişsinizdi. Sığaç, elektrik enerjisini bu elektriksel alanda depolar. Buraya kadar anlatılanlardan hareketle “Ağır İş Makineleri” adlı yazıda ki fotoğraf makinesinin pilleri çıkarılınca flaş devresinin neden çalışmadığı açıklanabilir. Flaşın enerji ihtiyacını sığaç sağlar. Sığacında enerji biriktirebilmesi için enerji kaynağına ihtiyaç vardır.

Sığaçlar, iletken levhalarının şekline bağlı olarak düzlem sığaç ve silindirik sığaç adını alır. Özdeş iki iletken levhanın karşılıklı olarak yerleştirilmesi düzlem sığaca, leyde şişesi silindirik sığaca örnektir. Leyde şişesi içi ve dışı metalle kaplanmış, ağzı mantarla şekildeki gibi kapatılmış bir cam şişedir. Bu şişe 20.000-30.000 V’luk gerilime dayanabilir ancak yük biriktirme yeteneği azdır. Yüklü sığacın uçları arasında potansiyel fark oluşur.

sığaç

Doğru akım güç kaynağına bağlanan sığaç, elektriksel yükle yüklenince uçları arasında potansiyel farkı oluşur. Sığacın depoladığı elektriksel yük miktarı, sığacın yapısına bağlı olarak değişiklik gösterir. Aynı maddeden yapılmak koşuluyla sığacın iletken levhası büyüdükçe depoladığı yük miktarı artar. Bu durumda sığacın depoladığı yük ile uçları arasında oluşan potansiyel farkı arasında sabit bir oran vardır. Bu orana sığacın sığası denir. Sığa, C sembolü ile gösterilir ve C=Q/V formülüyle ifade edilir. Sığanın SI’daki birimi Farad’dır ve F sembolü ile gösterilir. Elektronik uygulamalarda Farad çok büyük değer olduğundan as katları kullanılır.

Farad’ın as katları;

1 mikro Farad (1 µF) 1 µF = 10-6 F

1 nano Farad (1 nF) 1 nF = 10-9 F

1 piko Farad (1 pF) 1 pF = 10-12 F şeklindedir.

Sığaçların yüklenmesi için güç kaynağına ihtiyaç vardır. Sığacı yüklemek amacıyla kurulan bir devrede, yükleme esnasında devrede elektrik akımı oluşur. Sığaç yüklenince uçları arasında potansiyel fark meydana gelir. Bu potansiyel farkı büyür ve maksimum değere ulaşır. Oluşan maksimum potansiyel farkı, kullanılan güç kaynağının potansiyel farkı kadardır. Ancak sığacın uçlarındaki potansiyel farkı, kullanılan güç kaynağının potansiyel farkına ulaşınca devreden akım geçmez. Sığaç yüklenerek devre açık devre haline gelir. Dolayısıyla bir sığaç, yüklenme zamanı dışında doğru gerilim altında açık devre davranışı gösterir. Sığaç, bu özelliğinden dolayı zaman rölesi olarak adlandırılan devrelerde kullanılır.

Zaman röleleri, çalışma sürelerini tam olarak ayarlayabilir. Uygulamada, 1/4 saniyeden birkaç dakikaya kadar zaman ayarı yapabilen çeşitli tip ve özellikte zaman röleleri vardır. Sığacın zaman rölesi adı verilen devredeki görevi, devreyi doluncaya kadar kapalı, dolduğunda ise açık devre yapmaktır. Duran kalbi çalıştırmak için kullanılan elektroşok cihazı bir sığaçtır. Elektroşok cihazı, kalbin normal dışı atımının tekrar normale dönmesini sağlayan araçtır. Düzensiz kasılmaya uğramış veya yeni durmuş bir kalbe, elektrik enerjisi şok halinde verildiği takdirde kalp dışarıdan uyarılmış olur ve kasılır.

sığaç

Bu işlemler için elektroşok cihazının iletken levhaları göğüs üzerine yerleştirilir ve sığacın ani boşalması sağlanır. Bu şekilde uyarılmış kalp, yeniden çalışmaya başlar. Bu durum bir motora ilk hareket verildikten sonra motorun çalışması olayına benzer. Sığaçların kullanım alanlarından biri de fotoğraf makineleridir. Fotoğraf makinelerinin flaş devrelerinde sığaçların kullanılma nedeni, yüklü iken uçları kısa devre yaptırıldığında aniden boşalmaları ve bu esnada büyük bir elektrik akımı oluşturmalarıdır.

Böylece flaşın ışık vermesi için gerekli elektrik akımı elde edilmiş olur. Yandaki fotoğrafta flaşı patlamış fotoğraf makinesi görülmektedir. Sığacın uçları arasına bir direnç bağlanırsa oluşan elektrik akımının şiddeti, bu direncin büyüklüğüne göre değişir. Buna rağmen sığaç çok kısa bir sürede boşalır. Sığaçların yük depolayınca enerji biriktirdiğini biliyorsunuz. Bu durumda yüklü sığaç enerji kaynağıdır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir