Gül Nedir? Gül Ne demek? – Bilgi Anahtari

Gül nedir?

Gülgiİlerden, renklerinin ve kokusunun çekiciliğiyle çok aranıp, çok sevilen, aynı zamanda gülyağı yapmada endüstride de kullanılan bir çiçektir. Yüzyıllardan beri birçok şaire ilhamını veren en önemli nesneler arasında gül de varır. Daha çok doğu ülkeleri edebiyatlarında ve bizim divan edebiyatımızda birçok şiirde adı anılır. Divan edebiyatı şairleri, hasreti anlatmak için, gül ile bülbülü birbirine vurgun birer sevgili olarak göstermiştir. Bülbül, gül için yanmaktadır.

Gül, hemen hemen dünyanın her yerinde yetiştirilebilir. Genellikle ilik iklimi sever. Gülün rengi ve kokusu cinslerine göre çok değişir. Yetiştirildiği ortamın şartları, gülün rengini etkiler. Gül, killi toprağı seven, bol ışık isteyen bir çiçektir. Gül, iyi bir bakım ister. Islak yerler gül yetiştirmeye elverişli değildir. Taze gübre, gül yetiştirmede İyi bir besleyici olamaz. Güller fazla rüzgara da dayanamazlar. Gül, normal olarak yılda bir defa, ilkbaharda açar. Yalnız şubat ve ağustos gibi yılın en soğuk ve en sıcak ayları hariç sık sık açan bir çeşidi daha vardır ki, buna «Yediveren Gülü» derier. Yediveren, ekim veya kasımda bahçeye dikilen uzun, yabani gül çelikleri, İlkbaharda aşılanarak elde edilir. Gül ayrıca «adi» ve «katmerli» olarak İkiye ayrılır.

Gül yapraklarından fabrikalarda gülyağı elde edilir. Gül yağı, güle kokusunu veren sarı renkte, 30°'de kaynayan bir sıvıdır. Gülyağı, taze gülden elde edilir. İyice açılmış güller toplanarak özel kaplar içinde 75 kg. su İçine 1 kilo gül yaprağı konarak kaynatılır. Böylece elde edilen gülsuyu, damıtılarak gülyağı elde edilir. Ayrıca evlerde «okkalık gül» denen kokulu adi gülden, saptan ayrılmış yaprakları kavanoza bastırılıp, üzerine çıkacak kadar su koymak ve bir müddet bekletmek suretiyle gülsuyu elde edilir. Memleketimizde en çok gül, Isparta dolaylarında yetiştirilmektedir. Dolayısıyla bu bölgede gülyağcılık çok gelişmiş durumdadır. 'Elde edilen gülyağının büyük bir kısmı dış ülkelere satılır.

gül

Deniz seviyesinden itibaren, 3500 m yüksekliğe kadar, kafi derecede rutubetli ve geçirgen topraklarda yetişir. Türkiye’de yabani olarak yetişen 23 türü bulunmaktadır. Çok eski bir kültür bitkisidir. Menşei kesin olarak bilinmemekle birlikte, çoğu gül çeşitlerinin menşeinin Asya’nın mutedil bölgeleri olduğu kabul edilmektedir. Güller çiçeklerine göre: Yalın kanat, yarım katmerli ve katmerli güller, Boylarına göre: Bodur, yüksek ve sarılıcı güller, Çiçeklenme zamanına göre: Yılda bir çiçek açanlar, yılda birden fazla çiçek açanlar ve yediveren güller diye sınıflandırılmaktadırlar.

Anadolu, yabani gül bakımından çok zengindir. En yaygın olan Rosa canina (köpek gülü veya yabani gül)dır. Gülyağı çıkarılmasında en elverişli olanı pembe renkli, kuvvetli kokulu ve yarım katmerli olan Rosa damascena (Isparta gülü, yağ gülü, sakız gülü)dır. Gül fidanı; ısı derecesi yüksek olan, çok kırağı ve don yapmayan, çiçek zamanında çiğ yapan yerlerden hoşlanır. Güllerin toprağı, kafi derecede humuslu ve kireçli geçirgen tınlı ve derin olmalıdır. Bol gübreli killi-kumlu ve içerisinde demir maddeleri bulunan kırmızı renkteki topraklarda iyi yetişmektedir.

Isparta gülü (Rosa damascena): Çok eski bir kültür bitkisi olduğu için menşei belli değildir. Halen Isparta çevresinde bol miktarda yetiştirilmektedir. Isparta veya yağ gülü, Isparta çevresinde, 1,5-2 m aralıkla sıralar halinde ekilmektedir. Üretilmesi çelikle yapılır. Çelikler de kasım ve aralık aylarında ekilir. Ürün ikinci yıldan itibaren alınmaya başlar. Üçüncü ve dördüncü yaşlarda verim en fazladır. Daha sonra bu yaşlı güller kesilerek gençleştirme yoluna gidilir. Gül bahçelerinden gençleştirme suretiyle 15-20 sene faydalanılabilir.

Yabani gül (Rosa canina): Memleketimizde oldukça yaygın bir gül çeşitidir. 2-3 m yüksekliğinde, pembe veya beyaz çiçekli bir ağaççıktır. Meyveleri parlak kırmızı renktedir. Bu gülün olgun meyvelerini saran, başlangıçta ağızı dar bir bardak şeklinde olan çiçek ekseni, çiçek tablası olgunlaşınca etlenip, kırmızı bir renk alır. Bu meyvelere kuşburnu adı verilir. Bileşiminde tanen, pektin, vitamin C, şekerler ve organik asitler vardır. Kabız edici, idrar söktürücü olarak, böbrek ve safra taşlarına karşı, c vitamini yönünden zengin olduğu için de bazı bölgelerde marmelat yapımında kullanılır.

Gülün özellikleri

Kokulu güllerin çiçeklerinin taç yapraklarında uçucu yağlar, tanen, galik asit, anthosyanin ve bazı diğer maddeler bulunmaktadır. Bu yağ genellikle kozmetik ürünlerin yapımında kullanılır.Genel olarak gül bitkisinin bileşiminde; geraniol, rodino, citronel, pektin ve nikotinamid gibi maddeler bulunmaktadır.Gül bitkisi ile yapılan su ya da şuruplar, bademcik rahatsızlıklarına iyi gelmektedir.Yine su ya da şurupla gözlere banyo yapılırsa; gözde kanlanmayı önler ve göz nezlesini tedavi edicidir.

gül

Gülün kullanım alanları

Gül bitkisi çay olarak tüketilebilmektedir. Isparta’da yetişen gülün faydaları saymakla bitmeyecek kadar çoktur. Gül çayını hazırlarken doğru adımları uygulamak faydalarının kaybolmasını engeller. Bir kaba kurutulmuş ya da muhafaza edilmiş taç yapraklarından 3 tatlı kaşığı konulur. Üzerine de bir bardak kaynar su ilave edilir ve 15 dakika kadar demlemeye bırakılır. Böylece çay hazırlanmış olur. Hazırlanan çaydan gün içinde üç defa birer bardak içilebilir.

Bunun dışında göz banyolarında ve yaralara pansuman yapmak için kullanılabilir. Gülden çay dışında başka birçok ürün yapılmaktadır. Bunlar; gül reçeli, gül konservesi, gül yağı, gül kremi, gül likörü, gül şarabı, gül lokumu ve gül sabunudur. Bazı parfümlerde de koku verme amacıyla esans olarak gül yağı kullanılabilir.

Gülün tarihçesi

Güller, insanoğlunun bildiği, aşkı, sihri, sevgiyi, ümidi ihtirası sembolize eden ilk çiçeklerden biridir. “Gül” ismi, anlamı “kırmızı” olan Latince “rosa” kelimesinden gelmektedir. Fakat güller, çok farklı renklerde bulunur ve Latince olarak “roses” olarak adlandırılır. İlk gül fosili, 3.5 milyon yıl öncesine aittir ve Irak'ta Sümerlere ait yazıtlarda kayıtlara geçmiştir. Bilinen bu ilk güllere “Damask” gülleri denir ve Eski Mısır mezarlarında bulunmuştur. Modern güller ise 1867 yılında ilk defa hibridleme yöntemleriyle üretilmişlerdir. Tarih boyunca botanistler, 200 gül çeşidi sınıflandırması yapmışlardır.

Nebukednazar, kendi sarayında dekoratif olarak gülleri kullanmış ve “Persia” adını verdiği parfüm yağını geliştirmiştir.
Çok farklı anlamlar ifade eden güllerin çok farklı renkleri vardır. Ayrıca günümüzde hibridleme yöntemleri ile çok değişik şekil ve renkte güller üretilmiştir. 10.000'in üzerinde gül, hibridleme yöntemi ile üretilmektedir ve genelde o gülü ilk üreten kişinin adı ile anılmaktadır. Gallicas, Damasks, Albas, Centifolias, Mosses, Chinas, Portlands, Bourbons, Teas, Hybrid Perpetuals ve Noisettes, modern klasik gül çeşitleridir.Eski güller modern güllerden daha fazla kokulu ve aslidir. Parfümlerde daha çok eski güller tercih edilir.

gül

Gül çeşitleri

• Kaliforniya yabani gülü (Rosa californica)
• Kuşburnu (Rosa canina)
• Okka gülü (Rosa centifolia)
• Çin gülü (Rosa chinensis)
• Rosa dumalis
• Rosa eglanteria
• Kırmızı frenk gülü (Rosa gallica)
• Rosa gigantea
• Rosa glauca
• Rosa laevigata
• Misk gülü (Rosa moschata)
• Rosa multiflora
• Rosa omeiensis
• Bataklık gülü (Rosa palustris)
• Rosa persica
• Rosa pimpinellifolia
• Rosa pinetorum
• Rosa roxburghii
• Rosa rubiginosa
• Japon gülü (Rosa rugosa)
• Rosa sericea
• Rosa stellata
• Rosa virginiana
• Mavi Gül

Sözlükte “gül” ne demek?

1. Gülgillerin örnek bitkisi (rosa).
2. Bu bitkinin katmerli, genellikle kokulu olan çiçeği.

Gül kelimesinin ingilizcesi

adj. generous, benevolent, giving; genial, friendly, cordial
adv. generously, benevolently, unselfishly, good-heartedly
adj. rose, rosaceous
Köken: Farsça

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir